Su Enerjisi ve Hidroelektrik Enerji

Su Enerjisi

Su, medeniyetin ortaya çıkıp ilerlemesinde kilit role sahiptir. İlk medeniyetler hep su kenarlarında ortaya çıkmış ve gelişmiştir. Gelişim gösteren medeniyetler de suyu sadece içmek ve sulamak amacıyla değil diğer birçok amaçla kullanmıştır. Su enerjisinin başlıca kullanım alanı ulaşımdır. Su üzerinde yapılan kayıklar sayesinde insanlar bir bölgeden diğer bir bölgeye çok daha kolay ulaşıp mal taşıyabilir hale gelmiştir.

Su kütlesine bağlı olarak belirli bir kinetik enerjiye sahiptir. Bu enerji suyun hareketine göre artar veya azalır ancak kütlenin önemi değişmez. Suyu belirli bir yükseklikten düşmesi kinetik enerjisini doğrudan artırır. Ayrıca büyük bir kütle halinde düze yakın bir zeminde akması da kinetik enerjisinin yüksek olmasını sağlar.

İnsanların elektriği keşfetmesinden sonra enerji ihtiyaçları katlanarak artmıştır. Suyun enerjisinden yararlanarak enerji üretme fikri de oldukça eskidir. Suyun barındırdığı kinetik enerjinin bir şekilde türbinleri döndürmesi ve türbinlerin de elektrik üretmesi amaçlanmıştır. Teknolojik gelişmelerin ve malzeme biliminin ilerlemesini takiben de suyun kinetik enerjisini elektrik enerjisine çevirmek maliyet açısından oldukça avantajlı duruma gelmiştir.

Günümüzde suyun kinetik enerjisini, kullandığımız elektrik enerjisine dönüştürmek amacıyla hidroelektrik santraller kurulmaktadır. Hidroelektrik santrallerin temel amacı suyun büyük bir kütle haline getirip belirli bir yükseklikten hız kazandırarak yönlendirmek ve suyun çıkış noktasına da suyun basıncını artıracak şekilde elektrik türbini koymaktadır. Bu kısa ve öz mantık üzerine Dünya’da birçok santral çalışmaktadır. Suyun kütle halinde belirli bir yükseklikten boşaltılması ve sonrasında dar bir kanaldan geçmeye zorlanması kinetik enerjisini maksimize eder. Kinetik enerjinin maksimum olduğu noktaya ise türbin konulur ve çarklar döndürülür. Döndürülen çarklar bir şaft yardımıyla jeneratöre bağlanır ve büyük bir elektrik üretme potansiyeli elde edilir.

Hidroelektrik santrallerine HES adı verilmektedir. HES’lerin elektrik üretiminde önemli yer edinebilmesi için birkaç faktörün bir arada bulunması gerekir. Su kaynaklarının fazlalığı, elektrik enerjisinin fazlaca üretilebilmesini sağlar. Aynı şekilde su kaynaklarının sürekli olması, debisi, yağış durumu gibi birçok faktör rezervuar bölgede birikecek suyun miktarını belirler. Biriken su miktarı ile suyun kinetik enerjisi arasında büyük bağlantı bulunmaktadır. Coğrafi yapı da HES’lerde üretilen elektriğin maliyetini belirleyen ana unsurlardandır. Coğrafi yapının oldukça eğimli olması halinde daha az para harcayarak daha çok elektrik üretilebilmekte doğal olarak da elektriğin birim maliyeti daha ucuza gelmektedir. Ülkemizin dağlık coğrafyasından dolayı özellikle Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde HES’ler yaygındır. HES’ler su toplama kapasitelerinden dolayı sulama gibi amaçlar için de kullanılabilirler. Bu sayede ülke ekonomisine çift taraflı katkı sağlamaları söz konusudur. Elektrik üretmek amacıyla kullanılan suyun tekrar salınması ekolojik dengenin geniş bir alanda bozulmasının önüne geçer. Ayrıca üretim yapılırken emisyon üretilmediği için çevre dostu denilebilir. Barajın kurulması aşamasında bölgeye beton dökülmesi, dinamitle patlatma yapılması gibi zararları dışında çevreye olumsuz etkisi yoktur. Hatta kurak bölgelerin su tutmayla birlikte yeşillenmesini de sağlamaktadır.

Ülkemiz HES’lerden fazlaca yararlanmaktadır. Karadeniz ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde irili ufaklı birçok HES faaliyettedir. Ülkenin enerjide dışa olan bağımlılığının azaltılması noktasında oldukça faydalıdır.

Sonuç olarak HES’ler elektrik üretme amacıyla inşa edilmiş olsalar da birçok yan avantajın da ortaya çıkmasını sağlayan yapılardır. Yapım süresinin uzun olması, ciddi yatırım gerektirmesi ülke ekonomisinin canlanmasına; ekonominin canlanması da işsizliğin azalmasına yaramaktadır. Ayrıca su tutumu sayesinde tarım ve hayvancılığın gelişmesine katkı sağlanmaktadır. Ülkemizde Atatürk Barajı sayesinde GAP hayata geçirilmiş, ot dahi yetişmeyen bölgelerde sulu tarım yapılmaya başlanmıştır. Atatürk Barajı aslen HES olmakla birlikte diğer faydaları sayesinde bir bölgeye can vermektedir.

Santral Enerji

Yenilenebilir Enerji Kaynaklarının Optimum Kullanımı

Detaylı Bilgi Almak İçin